Tại sao thế giới cần quan tâm đến viêc nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại

Nền kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng chậm lại. Mức tăng trưởng 6% được báo cáo trong quý 3 chính thức chạm mức thấp kỷ lục kể từ khi chính phủ bắt đầu công bố dữ liệu hàng quý vào năm 1992. Vấn đề bắt nguồn của sự việc này không thể không kể đến cuộc chiến thương mại đang diễn ra với đối thủ Hoa Kỳ, nhưng ngay cả khi loại bỏ yếu tố này, nền kinh tế Trung Quốc vẫn sẽ ở trên đà thả tốc khi chính phủ quyết định tập trung thay đổi mô hình tăng trưởng. Rõ ràng các hiệu ứng kinh tế đều mang tính toàn cầu, những ảnh hưởng tới doanh nghiệp và người dùng đều sẽ có những điểm chung nhất định.

Hình ảnh một công nhân tại công trường xây dựng khu căn hộ phức hợp đang thi công tại Thượng Hải

Nhiếp ảnh gia: Qilai Shen

Tại sao thế giới cần lo lắng？

Quy mô nền kinh tế Trung Quốc hiện tại đạt mức 14 nghìn tỷ đô la, chỉ đứng thứ hai sau Hoa Kỳ, tương đương với 1/3 tổng mức tăng trưởng toàn cầu mỗi năm. Điều này đã khiến Trung Quốc trở thành một động lực quan trọng trong quá trình tạo việc làm và cải thiện mức sống ở nhiều khu vực trên thế giới. Trong bối cảnh Hoa Kỳ tiếp tục bành trướng và sự không chắc chắn trong tình hình châu Âu, việc Trung Quốc có thể đảm bảo tốc độ tăng trưởng liên tục trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Hơn nữa, hiện tượng suy thoái của Trung Quốc trong giai đoạn gần đây không mang tính cấu trúc, khiến cho tình hình càng trở nên rắc rối và nghiêm trong hơn.

Tình trạng suy thoái bất thường

Nguồn: Dữ liệu tổng hợp bởi Bloomberg và Quỹ tiền tế quốc tế tháng 4 năm 2019 World Economic Outlook

Đằng sau con số 6%

Khách quan mà nói, tỷ lệ tăng trưởng 6% hoàn toàn ở mức có thể chấp nhận được vì con số này hiện tại đang cao gấp đôi tỷ lệ trung bình trên toàn cầu. Tuy nhiên nền kinh tế Trung Quốc đồng thời lại có mức nợ công rất cao và khả năng thanh khoản phụ thuộc chủ yếu vào sự tốc độ tăng trưởng để có thể nhanh chóng tạo ra lợi nhuận và doanh thu cần thiết. Tăng trưởng chậm lại đồng nghĩa với những thách thức đối với Trung Quốc trong việc ngăn chặn sự tích tụ mức nợ chính phủ, doanh nghiệp và các hộ gia đình - con số mà theo dữ liệu của Bloomberg Economics dự kiến sẽ chiếm tới 300% GDP vào năm 2022. Cộng thêm mức 6% hoàn toàn có khả năng tiếp tục giảm xuống trong tương lại nếu không có các biện pháp kích thích hợp lý và kịp thời.

Biểu hiện của sự suy thoái

Tác động rõ rệt nhất được thể hiện từ đầu ra của các nhà máy và thị trường việc làm. Tỷ lệ thiếu việc làm của quý ba đạt mức cao nhất trong thập kỷ. Tình trạng giảm phát bắt đầu xuất hiện sau khi chỉ số giá sản xuất ppi của Trung Quốc chính thức cán mốc 0% trong tháng 6, và tiếp tục giảm sâu trong các tháng sau đó. Chỉ số tiêu dùng cũng bị kéo chậm lại, ảnh hưởng mạnh mẽ tới các tập đoàn toàn cầu như Apple Inc. hay Prada SpA. Cuộc chiến thương mại cũng làm tổn thương lĩnh vực xuất khẩu khi hàng rào thuế quan của Mỹ ngày càng nghiêm ngặt, quá trình trao đổi thương mại với các quốc gia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc cũng không mấy thuận lợi khi các cuộc đàm phán vẫn đang tập trung vào vấn đề định hình lại vị thế thương mại toàn cầu.

Những hành động ban đầu

Các chính sách kích thích sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã giúp Trung Quốc tránh được viễn cảnh đại suy thoái xảy ra với Hoa Kỳ nhưng đồng thời để lại cho quốc gia này những món nợ khổng lồ. Những gì Trung Quốc đang làm là cố gắng kéo rộng ranh giới bên bờ vực suy thoái, vừa phải hạn chế tích tụ các khoản nợ khác. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc cho biết vào tháng 9 vừa rồi họ sẽ bơm 900 tỷ nhân dân tệ (tương đương với 126 tỷ USD) vào nền kinh tế bằng cách cắt giảm số tiền mà các ngân hàng phải dự trữ, nhằm kích thích cho vay. Kế hoạch khích thích tài khóa tương đương khoảng 2000 nhân dân tệ cũng đang được bước đầu áp dụng. Chính phủ cũng nới lỏng các quy định sử dụng nợ công trong một số dự án cơ sở hạ tầng và cam kết cải tạo hàng trăm ngàn tòa nhà cũ. Ngân hàng Trung ương đã yêu cầu hệ thống ngân hàng không tiếp tục hạ thấp lãi suất thế chấp để kiềm chế sự tăng trưởng của các khoản vay mua nhà, đồng thời tăng cường hỗ trợ tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ, tăng thanh khoản cho các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, yêu cầu các tổ chức tài chính, các quỹ đầu tư siết chặt quy định cho vay. Vào tháng 6, các nhà hoạch định kinh tế Trung Quốc cũng đã tiết lộ kế hoạch nhằm thúc đẩy thị trường ô tô và điện tử.