Tính tương quan EUR/USD-USD/CHF với Excel – tránh rủi ro ẩn

Mục lục

01

Tương quan tiền tệ là gì – và nó không phải là công thức kiếm tiền

02

Tại sao EUR/USD và USD/CHF thường đi ngược chiều?

03

Dùng Excel tính hệ số tương quan – ví dụ với số liệu giả định

04

Điều chỉnh tổng vị thế dựa trên hệ số tương quan – minh họa bằng bài toán giả định

05

Giới hạn của phương pháp – điều người mới thường bỏ qua

Tương quan tiền tệ là gì – và nó không phải là công thức kiếm tiền

Tương quan (correlation) là hệ số đo mức độ di chuyển cùng chiều hay ngược chiều giữa hai cặp tiền tệ. Giá trị nằm trong khoảng từ -1 đến +1. Hệ số +1 nghĩa là hai cặp luôn tăng giảm cùng lúc theo tỉ lệ tuyệt đối; -1 là luôn ngược chiều; 0 là không có liên quan. Công cụ phổ biến nhất là hệ số tương quan Pearson, tính toán dựa trên dữ liệu giá trong quá khứ.

Điều quan trọng cần nhớ ngay từ đầu: tương quan chỉ mô tả mối quan hệ trong quá khứ. Nó không dự báo giá, không phải tín hiệu vào lệnh. Nhiều người mới lầm tưởng rằng cứ ghép hai cặp có tương quan âm là sẽ tự động giảm rủi ro - nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều.

Tại sao EUR/USD và USD/CHF thường đi ngược chiều?

Hãy phân tích cấu trúc của hai cặp. EUR/USD cho biết cần bao nhiêu USD để mua 1 EUR. Khi USD yếu đi, tỉ giá này tăng. Ngược lại, USD/CHF cho biết cần bao nhiêu CHF để mua 1 USD. Khi USD yếu, tỉ giá này giảm. Như vậy, mỗi khi đồng USD thay đổi giá trị, hai cặp này có xu hướng di chuyển ngược hướng nhau. Đó là lý do EUR/USD và USD/CHF thường có tương quan âm rất mạnh, thường xuyên dưới -0.9.

Tuy nhiên, mối quan hệ này không tuyệt đối. Nó có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố riêng của EUR hay CHF như chính sách tiền tệ của ECB hay SNB, hoặc khủng hoảng kinh tế khu vực. Vì vậy, hệ số tương quan luôn thay đổi theo thời gian.

Dùng Excel tính hệ số tương quan – ví dụ với số liệu giả định

Excel cung cấp hàm CORREL để tính nhanh hệ số tương quan Pearson giữa hai dãy số. Bạn không cần cài thêm công cụ phức tạp. Các bước thực hiện:

• Mở Excel, tạo bảng với ba cột: Ngày, Giá đóng cửa EUR/USD, Giá đóng cửa USD/CHF.
• Nhập dữ liệu cho 10 phiên gần đây (trong ví dụ này, tất cả số liệu là giả định, chỉ dùng để minh họa).
• Dùng hàm =CORREL(B2:B11, C2:C11) để nhận kết quả.

Giả sử giá đóng cửa của 10 ngày như sau:

| Ngày | EUR/USD | USD/CHF |

|------|---------|---------|

| 1 | 1.1400 | 0.8140 |

| 2 | 1.1385 | 0.8155 |

| 3 | 1.1410 | 0.8132 |

| 4 | 1.1390 | 0.8148 |

| 5 | 1.1370 | 0.8165 |

| 6 | 1.1380 | 0.8158 |

| 7 | 1.1420 | 0.8120 |

| 8 | 1.1388 | 0.8150 |

| 9 | 1.1405 | 0.8135 |

| 10 | 1.1395 | 0.8142 |

Áp dụng hàm CORREL, bạn sẽ nhận được kết quả xấp xỉ -0.99. Điều này xác nhận tương quan nghịch rất mạnh trong 10 phiên giả định. Với người mới bắt đầu, việc tự tay tính toán như trên giúp bạn hiểu rõ con số không phải “từ trên trời rơi xuống”.

Ghi chú: Đây hoàn toàn là bài tập giả định, không phải số liệu thị trường thực. Các mức giá trong bảng chỉ để minh họa cách tính.

Minh họa các bước tính hệ số tương quan với Excel, dữ liệu giả định.

Điều chỉnh tổng vị thế dựa trên hệ số tương quan – minh họa bằng bài toán giả định

Mục đích của việc theo dõi tương quan là hình dung rủi ro tổng thể trong danh mục. Không có công thức tự động nào giúp “phòng ngừa hoàn hảo”, nhưng toán học có thể cho chúng ta một bức tranh tham khảo.

Để minh họa, giả sử bạn đang theo dõi một kịch bản giả định: nắm giữ đồng thời một hợp đồng mua EUR/USD và một hợp đồng bán USD/CHF, mỗi hợp đồng có mức rủi ro đơn vị quy ước là 1 (con số này chỉ để dễ tính, không phải giá trị tiền thật). Hệ số tương quan hiện tại giữa hai cặp lấy từ bảng tính trên là -0.99.

Dùng công thức phương sai danh mục (một cách đo lường rủi ro tổng thể):

Rủi ro danh mục = √(1² + 1² + 2×1×1×(-0.99)) = √(0.02) ≈ 0.141

Con số 0.141 cho thấy nếu tương quan duy trì ở mức gần như hoàn hảo như ví dụ, biến động tổng của danh mục rất nhỏ so với từng vị thế riêng lẻ.

Tuy nhiên, đây là con số dựa trên dữ liệu quá khứ. Nếu một sự kiện bất ngờ khiến tương quan yếu đi (ví dụ từ -0.99 giảm còn -0.5), con số rủi ro sẽ là √(1 + 1 + 2×(-0.5)) = √(1) = 1, nghĩa là rủi ro tổng thể bằng đúng tổng rủi ro của hai vị thế khi chúng không còn bù trừ cho nhau. Đây mới là cạm bẫy: sự ổn định của quá khứ không đảm bảo cho tương lai.

Việc thường xuyên cập nhật hệ số tương quan giúp bạn nhận ra khi nào mối quan hệ này thay đổi, từ đó có thể tự đánh giá lại mức độ tập trung rủi ro trong danh mục. Đây chỉ là công cụ hỗ trợ nhận thức, không phải quy tắc cố định để ra quyết định.

Giới hạn của phương pháp – điều người mới thường bỏ qua

Tương quan là bức ảnh chụp quá khứ. Nó không báo trước khi nào mối quan hệ sẽ đổ vỡ. Những sự kiện như thay đổi lãi suất bất ngờ, tin tức địa chính trị có thể khiến EUR/USD và USD/CHF di chuyển cùng pha trong một khoảng thời gian, phá vỡ tương quan âm truyền thống.

Ngoài ra, nếu bạn dùng tương quan để “cảm thấy an toàn” rồi tăng đòn bẩy, bạn đang tăng rủi ro, chứ không giảm. Công cụ này chỉ thực sự hữu ích khi bạn dùng nó để hiểu thêm về cấu trúc danh mục của chính mình, chứ không phải để biện minh cho việc vào lệnh nhiều hơn.

Tóm lại: Bảng tính tương quan trong Excel giúp bạn nhận biết mối quan hệ hiện tại giữa các cặp, từ đó ước lượng rủi ro tổng thể một cách có ý thức hơn. Nó không phải là máy dự báo, cũng không đảm bảo lợi nhuận.